Menu Close

Οικογενειακή Θεραπεία

Η έννοια του «εαυτού» δεν μπορεί να γίνει κατανοητή παρά μόνο σε σχέση με το δίκτυο των σημαντικών προσώπων γύρω από το άτομο, που συνιστούν τον εαυτό και του δίνουν υπόσταση. Με την ίδια λογική, η έννοια του «ατομικού συμπτώματος» αποκτά σημασία εφόσον αναζητηθεί η αξία και η λειτουργία του μέσα στο σύστημα των ανθρωπίνων σχέσεων στο οποίο το σύμπτωμα εμφωλεύει. Πρόκειται για εσωτερικευμένα και εξωτερικά δίκτυα σχέσεων που ταυτόχρονα γεννούν το ατομικό σύμπτωμα, αλλά και συντηρούνται από αυτό.

Στην οικογενειακή θεραπεία το πλαίσιο της κατανόησης των ατομικών συμπεριφορών διευρύνεται προκειμένου να συμπεριλάβει το πρότυπο των σχέσεων και των ρητών ή άρρητων κεντρικών μοτίβων της οικογενειακής αλληλεπίδρασης που συνέχουν τις ατομικές συμπεριφορές και τις νοηματοδοτούν. Κάθε συμπεριφορά λειτουργεί ως τρόπος επικοινωνίας, αποτελεί ένα μήνυμα, μια μεταφορά για τις σχέσεις που πλαισιώνουν το άτομο, μια έκφραση των πίστεων, των παραδόσεων, των αξιών, των αφοσιώσεων του οικογενειακού συστήματος στο οποίο το άτομο ανήκει, αλλά και μια εκδήλωση των εξελικτικών φάσεων του κύκλου ζωής της οικογένειας. Ως χαρακτηριστικές εξελικτικές φάσεις ορίζουμε την γέννηση και την ανατροφή των παιδιών, το διαζύγιο, τη συνταξιοδότηση των γονιών, την απομάκρυνση των παιδιών από το σπίτι, τις απώλειες και γενικά όλες τις μεταβάσεις σε νέα στάδια στα οποία μια οικογένεια ανέρχεται καθώς εξελίσσεται.

Η κατανόηση της συμπεριφοράς του ενός προτείνει την συμπερίληψη της κατανόησης των τρόπων που όλα τα εμπλεκόμενα στην οικογενειακή αλληλεπίδραση μέλη σχετίζονται. Για αυτόν τον λόγο η οικογενειακή θεραπεία προσκαλεί σε μια ταυτόχρονη συζήτηση όλη την οικογένεια, ή υποδέχεται και διαφορετικούς συνδυασμούς των μελών της. Η οικογενειακή θεραπεία ωστόσο είναι δυνατή ακόμα και με την παρουσία ενός ατόμου, μιας που τα σημαντικά πρόσωπα του οικογενειακού δικτύου μπορούν να «έρχονται» στην θεραπεία νοερά.

Πέρα από γραμμικές και πολεμικές λογικές που διχάζουν τα μέλη της οικογένειας, λογικές του τύπου καλός- κακός, άρρωστος- υγιής, αθώος- ένοχος, στην οικογενειακή θεραπεία αναζητείται το είδος των σχέσεων που καθιστά τα συμπτώματα χρήσιμες και με νόημα συμπεριφορές, το σχεσιακό πρότυπο που ενώνει όλα τα μέλη σε αυτό που τελικά τείνουν να «κάνουν μαζί».

Με σεβασμό στις μοναδικές ιδιότητες των ανθρώπινων συστημάτων να αλλάζουν και να εφευρίσκουν τους δικούς τους τρόπους, ο θεραπευτής μετέχει ενεργητικά και με στάση περιέργειας στη συζήτηση, διευκολύνοντας τον διάλογο. Ο διάλογος αυτός είναι άλλωστε που επιφέρει την αναδιάταξη των οικογενειακών σχέσεων, την επαναδιαπραγμάτευση των κεντρικών θεμάτων της οικογένειας και τελικά την επινόηση νέων, μη παθολογικοποιητικών λύσεων.